Báo điện tử Phật giáo online

Câu chuyện Rahula và trách nhiệm đối với tuổi trẻ (*)

Bằng phương pháp thực nghiệm và ẩn dụ trong đối thoại, chứ không nói lí thuyết suông, không đưa ra những phán đoán mệnh lệnh. Đức Phật đã từng bước hướng dẫn cậu bé La Hầu La đi đến sự thừa hưởng đích thực phần thừa kế mà cậu chọn lựa và thực hành.

"Người trẻ có quyền và được có quyền đòi hỏi thừa kế gia sản, tài sản của thế hệ ông, cha, mẹ, những người đi trước".  Ảnh minh họa: phattu.com

Bằng phương pháp thực nghiệm và ẩn dụ trong đối thoại, chứ không nói lí thuyết suông, không đưa ra những phán đoán mệnh lệnh. Đức Phật đã từng bước hướng dẫn cậu bé La Hầu La đi đến sự thừa hưởng đích thực phần thừa kế mà cậu chọn lựa và thực hành

1. Quyền được thừa kế của người đi trước.

"Thưa Thầy, hãy giao cho con phần thừa kế của con!"

Rahula, 7 tuổi, người con trai duy nhất của Phật đã nói như thế khi gặp lại phụ thân mà không biết đó là phụ thân sau 7 năm xa cách, thái tử Tất Đạt Đa lúc ấy đã thành Đức Phật Cồ Đàm, đang khổ hạnh khất thực. Rahula vâng lời mẹ, đến níu áo vị Thầy tu "xa lạ" là Đức Phật đòi hưởng thừa kế của mình. Thoạt đầu, chuyện đòi thừa kế mang một nghĩa thông thường có tính vật chất: thừa kế của cải. Thân mẫu của Rahula, hoàng hậu Da Du Đà La ngầm mong con mình được thừa hưởng ngôi vị Đức Phật trong quốc vương vua Tịnh Phạn như người thừa kế ngôi vua.

Nhưng Rahula đã được hưởng thừa kế khác mà Đức Phật người đã bỏ ngôi báu để trở thành Đấng Giác Ngộ, khi trả lời sự đòi hỏi của con, đã đề nghị và người con chấp thuận. Rahula đi theo Phật, được sự dẫn dắt của Phật.

Trước thời điểm ấy và ngay sau thời điểm ấy, Rahula một cậu bé thời Đức Phật cũng bình thường giống như một cậu bé hay cô bé đời này, giống nhau ở tuổi non, ở tuổi thơ, tuổi chưa thành niên, tuổi đang được nuôi dưỡng, đang được uốn nắn. Ở cái tuổi ấy, mọi người trẻ đều dựa vào người đỡ đầu, những bậc cha mẹ, người đã trưởng thành, phụ thuộc vào những điều kiện xã hội mà đứa bé sinh ra.

Dù cho trong một điều kiện nào, giàu hay nghèo, sang cả hay cùng đinh, chúng ta hãy nói một điều cơ bản cho tuổi trẻ: người trẻ có quyền và được có quyền đòi hỏi thừa kế gia sản, tài sản của thế hệ ông, cha, mẹ, những người đi trước. Người trẻ phải được dành cho quyền ấy, được quyền ấy như một định chế xã hội. Hay nói khác đi, người đi trước có trách nhiệm trao lại di sản cho người đi sau.

Trong trách nhiệm xã hội ấy, chính người đỡ đầu có bổn phận đưa ra một lựa chọn cho người trẻ, chọn lựa ấy đi liền với triển vọng giáo dục cho người trẻ trở nên con người hoàn thiện. Đồng thời, người trẻ có thể lựa chọn dưới sự hướng dẫn chân thật và thành tâm của người đỡ đầu bước đi tương lai của mình, mặc dù sự lựa chọn ấy chưa hẳn hoàn toàn tự do, còn nằm trong điều kiện xã hội khi mới sinh ra. Một trong những trách nhiệm lớn của người đi trước với người trẻ chính là đạo đức hay đời sống tinh thần của con người. Cho nên khi nói về tha hoá đạo đức của lớp trẻ trong xã hội ngày nay, phải truy tầm trách nhiệm xã hội của những người đi trước, có nghĩa phải xét đến trách nhiệm giáo hoá của người đi trước đối với người trẻ đang học làm người. Hiện nay đang là điều khẩn trương thực tế.

Đức Phật đã nói với cậu bé La Hầu La: "Con biết không, Rahula, ta là cha của con. Theo thường các người cha để lại cho con mình những gì họ sở hữu. Đó là phần thừa kế. Ta có ít sở hữu. Cái bình bát này dùng để ăn xin và cái áo này. Đó là tất cả. Điều sở hữu thật sự duy nhất của ta là minh triết và đức tốt. Ta không có "đồ vật". Trong cung điện, con có nhiều đồ đẹp đẽ, áo quần sang, thức ăn ngon và nhiều bạn chơi với con. Đó là phần thừa kế mà ông nội con và mẹ con có thể cho con. Còn bên cha thì không có bạn chơi đùa, chỉ có thức ăn như trong bình bát này và áo quần như cái áo này. Nhưng bên cha thì người ta có thể học nhiều điều mà trong cung điện không thể học được: sự khôn ngoan minh triết, tính tốt và thương người. Đó là phần thừa kế mà ta có thể cho con. Nếu con có nó, con có thể theo ta, đó là điều đẹp nhất mà ta có thể cho con, nhưng nó không thích thú lắm đâu".

Cậu bé Rahula nói: "Nếu phần thừa kế của cha là minh triết, điều lành và từ bi, thì con muốn có nó".

"Con biết không, Rahula con có thể thử một vài ngày, có lẽ con sẽ không thích thế. Ví dụ con có thể không ngủ trong nhà và trong giường mà ngủ trong rừng, dưới nhiều cây. "Như những tên cướp?". "Phải, Rahula giống như những tên cướp và những bậc thánh". "Như thế thì con theo"

Rahula đi theo các nhà sư. Với tài thông mẫn Đức Phật đã chỉ cho con tất cả những điều cần học và thực hành về đạo đức, quán tưởng và sự khôn ngoan minh triết.

• < Prev
• Next >