Báo điện tử Phật giáo online

Từ Viên Chăn tới Luông Pra Băng - Kỳ 1: Nơi dòng sông êm đềm chảy

Khi chiếc máy bay Airbus của Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam hạ thấp độ cao chuẩn bị đáp xuống sân bay Vattay Thủ đô Viên Chăn của CHDCND Lào tôi vội chăm chú nhìn qua cửa sổ nhỏ.

Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Lào Phiulavanh và nhà thơ Hữu Thỉnh cùng anh chị em trong đoàn tại nhà khách VIP sân bay Vattay

Rừng Lào bạt ngàn hiện ra xanh thắm cùng với những con đường mềm như nhung như lụa len lỏi trườn qua và bắt chéo hay ôm quyện lấy nhau. Bốn mươi năm đã trôi qua kể từ ngày balô, bao gạo, súng tiểu liên khoác vai, cùng đoàn quân rầm rộ vượt biên giới, qua ngầm Nape, qua Cămcơt, cao nguyên Nacay, đèo Phuắc oai hùng thuộc tỉnh Bôlikhămxay đổ xuống Nhomalát và   Mahaxây mở mặt trận 972 đánh vào Thàkhet và Xêbăngphai quả là chặng đường dài.

Và khi nhìn thấy đường băng chạy dài tôi lại chợt nhớ những câu chuyện kể của các sĩ quan QĐND Việt Nam về sự kiện xảy ra ở Viên Chăn cách nay nửa thế kỷ.  Ấy là những ngày Hoàng thân Chủ tịch Xuphanuvông cùng các đồng chí của ông vượt nhà tù phái hữu, rồi viên đại úy nhảy dù Coongle làm đảo chính lật đổ chính quyền thân Mỹ. Coongle yêu cầu Việt Nam giúp đỡ về quân sự để chặn đứng lực lượng phản kích.

Nửa đêm một ngày hè năm 1960 nhóm sĩ quan pháo binh của trường 400 được điều động do ôtô chở gấp về Bộ Tư lệnh ở Hà Nội rồi ngay lập tức tới sân bay Gia Lâm. Chiến sĩ được lấy từ các khẩu đội đang luyện tập thực binh với Sư đoàn Bộ binh 312, vẫn balô cắm vòng ngụy trang, vẫn lấm lem bùn đất, ngơ ngác từ thao trường Vĩnh Phúc đổ xuống nhà chờ sân bay. Lúc này các sĩ quan mới biết nhiệm vụ phải đóng vai sĩ quan quân đội Coongle nên khi tới đất bạn buộc phải sử dụng tiếng Pháp kể cả việc truyền khẩu lệnh. Họ đổ bộ xuống sân bay Vattay lúc này đang rất nhốn nháo cùng với pháo 105 ly đã tháo rời. Cùng với bạn, các chiến sĩ Việt Nam lắp pháo và lập tức chiến đấu.

Lịch sử qua đi rất nhanh nhưng lịch sử lại sống lâu bền trong ký ức mỗi con người. Chiếc Airbus từ từ dừng lại. Vừa bước xuống sân bay đã gặp những người bạn biết bao thân thiết là các nhà văn Lào từng nắm chặt tay nhau tại hội nghị văn học ba nước Đông Dương lần trước và đặc biệt tại hội nghị lớn về văn học Việt Nam ra thế giới vừa qua mà họ là khách mời. Đó là Phiulavanh, Giáo sư, Chủ nhiệm Khoa tiếng Việt - Đại học Quốc gia Lào, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Lào; đó là Sucsavawn, Phó Tổng biên tập Tạp chí Văn học Lào; Vốngađa - Trưởng ban Đối ngoại Tạp chí Văn học Lào… Các thiếu nữ Lào xinh đẹp choàng lên cổ từng vị khách Việt Nam dây hoa làm bằng những cánh chămpa tỏa hương thơm dìu dịu.

Có lẽ đây là đoàn nhà văn Việt Nam đông đảo nhất ra nước ngoài thăm và dự hội nghị do Chủ tịch Hội ông Hữu Thỉnh dẫn đầu. Thành phần đoàn cũng khá độc đáo, gồm những cựu chiến binh đã chiến đấu và công tác nhiều năm trên chiến trường Lào: Phạm Quang Đẩu, Hà Đình Cẩn ở bắc Lào, Tô Đức Chiêu ở trung Lào, Kiều Vượng, Trần Trọng Tân, Nguyễn Bảo ở nam Lào, ba nhà thơ nữ quan hệ nhiều với đất nước Lào: Trần Thị Thắng, Phạm Hồ Thu và Nguyễn Thị Hồng Ngát; nhà văn Nguyễn Chiến Thắng, nguyên Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Pháp, tại Algeria và Phnômpênh, nay nghỉ hưu viết văn, được ban giám khảo và ban tổ chức trao giải Văn học Mekong lần này và một phóng viên truyền hình.

Tình hữu nghị Việt Nam - Lào -  Campuchia nói chung và tình bạn bè thân thiết giữa các nhà văn ba nước nói riêng là không biên giới. Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Lào Phiulavanh, nhận ngay ra chúng tôi. Chị thông báo về tình hình sức khỏe của Chủ tịch Hội nên đã vắng mặt hôm nay. Chúng tôi quây quần bên nhau và chuyện trò ríu rít. Tiếng Lào, tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Pháp được phát huy sử dụng mà không ai để ý đến giọng điệu đúng sai hay phát âm ngọng nghịu. Chị Phiulavanh nói tiếng Việt. Phó Tổng biên tập Tạp chí Văn học Lào nói tiếng Anh lưu loát và trên đường về khách sạn anh nói nhiều, kể nhiều, trả lời đầy đủ câu hỏi của tất cả mọi người.